Republic or Democracy???

Το κείμενο που ακολουθεί, είναι σχόλιο κάποιου αναγνώστη, άγνωστου σε μένα, σε κάποιο forum και θεώρησα σκόπιμο να το αναδημοσιεύσω:


Η συζήτηση για το αν ένα δημοκρατικό πολίτευμα πρέπει να λειτουργεί με εκλεγμένους αντιπροσώπους (Republic) ή με άμεση συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις ( Democracy) είναι πολύ παλιό. Ήταν από τους βασικούς προβληματισμούς κατά την σύνταξη του Συντάγματος των ΗΠΑ μετά την επανάσταση κατά της αποικιοκρατίας των Άγγλων, όταν η Αμερική οργανωνόταν σαν κράτος. Αν δει κανείς τα γραπτά του Μάντισον, υπήρξε μια μεγάλη συζήτηση για το θέμα. 

Εκείνο που επέλεξαν οι Αμερικάνοι ήταν η αντιπροσωπευόμενη δημοκρατία. Για ένα πάρα πολύ βασικό λόγο :  Η ύπαρξη μιας βουλής η οποία αποτελείται από αντιπροσώπους και η οποία παίρνει τις αποφάσεις, επιτρέπει το τελείως θεμελιώδες, τον συμβιβασμό των απόψεων και εξασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων των μειοψηφιών. 

Οι αντιπρόσωποι είναι λίγοι. Μπορούν να συζητήσουν, να αντιπαρατεθούν και , κυρίως να ‘παζαρέψουν’. Και οι αποφάσεις τους μπορεί να είναι ‘μπερδεμένες’ , όμως είναι προϊόν μιας διαδικασίας ‘δώσε-πάρε’ που συνθέτει αντιτιθέμενες απόψεις και συμφέροντα. Ακριβώς δε το ‘παζάρι’ μεταξύ τους εξασφαλίζει ότι και μικρές αριθμητικά ομάδες έχουν σημαντική επιρροή γιατί μπορούν να κάνουν συμμαχίες ή να εμποδίζουν πλειοψηφίες. Η ύπαρξη αντιπροσώπων είναι ένα είδος ‘αμορτισέρ’ που εμποδίζει τις εντελώς απότομες κινήσεις υπέρ αποκλειστικά μιας άποψης και καταδικαστικά σε βαθμό εκμηδενισμού  εναντίον άλλων. 

Στην άμεση Δημοκρατία, χωρίς αντιπροσώπευση, οι αποφάσεις παίρνονται από την περιστασιακή πλειοψηφία . Μερικές εκατοντάδες αντιπρόσωποι μπορούν να συνθέσουν ( να παζαρέψουν) λύσεις. Εκατομμύρια δεν μπορούν. Μπορούν μόνο να χωριστούν σε τεράστια στρατόπεδα και να αντιπαρατεθούν. Μπορούν μόνο να απαντούν ‘ναι’ ή ‘όχι’, τελείως ‘δυαδικά’, χωρίς αποχρώσεις, χωρίς μέση οδό, με τρόπο απόλυτο. Η άμεση δημοκρατία είναι διαδικασία που εγγυάται την σύγκρουση και την επιβολή, όχι την σύνθεση και την συνύπαρξη. 

Ακόμη και η αρχαία Αθήνα, η υποτιθέμενη αποθέωση της άμεσης Δημοκρατίας, δεν είχε μόνο την λαϊκή συνέλευση ως θεσμό. Είχε επάλληλα επίπεδα οργάνωσης, και με αντιπροσώπους. Μέχρι και ‘Δικτάτορα’ είχε, που πραγματικά είχε δικτατορικές εξουσίες ( αλλά για μία μόνο ημέρα).  Ακόμη και οι αρχαίοι Αθηναίοι είδαν την ανάγκη η εξουσία να προβλέπει διαδικασίες σύνθεσης. 

Περνάμε μια περίοδο και εδώ και διεθνώς που η απογοήτευση και η καχυποψία για την αποτελεσματικότητα των Αντιπροσώπων μεγαλώνει. Σε ένα τέτοιο κλίμα είναι δυνατόν να αναζητηθούν εύκολες και εύηχες λύσεις όπως αυτή της κατάργησής τους. Αν συμβεί κάτι τέτοιο θα είναι τεράστια καταστροφή. Η κοινωνία θα μπει σε μια απίστευτη ταλάντωση από το ένα άκρο στο άλλο χωρίς διεξόδους από ακραίες επιλογές.  

Βλέπουμε τι γίνεται τώρα στην Αγγλία με το δημοψήφισμα για το Brexit. H αποτυχία των αντιπροσώπων να βρουν μια λύση σε ένα εξαιρετικά σύνθετο πρόβλημα όπως οι σχέσεις της χώρας με την Ευρώπη τους έσπρωξε να ‘πετάξουν το μπαλάκι’ σε άμεση ψηφοφορία με αποτέλεσμα η Αγγλία, η χώρα με την μεγαλύτερη διπλωματική παράδοση, να έχει αυτο-εγκλωβιστεί σε μια μονόφορη και μονοδιάστατη πορεία χωρίς να μπορεί να βρει μια λύση που να εξυπηρετεί τα συμφέροντά της και να περιορίζει το κόστος της. Οι Αντιπρόσωποι θα μπορούσαν να συνθέσουν μια λύση που να απηχεί διάφορα συμφέροντα, το δημοψήφισμα έδωσε μια μονολεκτική απάντηση και τώρα όλοι αποδύονται σε μια κούρσα ‘ερμηνείας’ του αποτελέσματος, χωρίς κανένα μηχανισμό που να νομιμοποιεί καμία από τις ‘ερμηνείες’. Η χώρα ζει έναν τεράστιο διχασμό, χωρίς μηχανισμό επίλυσης αυτού του διχασμού. 

Όσο προβληματική και αν είναι, ή φαίνεται να είναι, η λειτουργία των Αντιπροσώπων, αυτή η λειτουργία έχει δικλείδες ασφαλείας. Η ‘πλατεία’ όπου όλα αποφασίζονται ‘δια ανατάσεως της χειρός’ δεν έχει. Έχει μόνο αδιέξοδα. Γι αυτό και αυτή η πορεία είναι επικίνδυνη. Πολύ επικίνδυνη.

Αφήστε μια απάντηση

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.